Ebetrexat 15 mg, 20 mg/ml, 4 ampułko-strzykawki a 0,75 ml

Informacje ogólne

Ebetrexat to lek o działaniu przeciwnowotworowym, immunosupresyjnym i przeciwzapalnym, przeznaczony do stosowania w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów oraz ciężkich postaci łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów.

Skład

Substancja czynna:

Metotreksat – 20 mg/ml (w postaci 21,94 mg metotreksatu disodowego).

Postać farmaceutyczna:

Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce (klarowny, żółtawy roztwór).

Substancje pomocnicze:

• Sodu chlorek
• Sodu wodorotlenek (do dostosowania pH)
• Woda do wstrzykiwań

Opakowanie:

Każde pudełko zawiera 1 ampułko-strzykawkę z 0,375–1,5 ml roztworu (7,5–30 mg metotreksatu), igłę jednorazową oraz gaziki nasączone alkoholem. Dostępne opakowania zbiorcze zawierają 4, 5, 6, 12 lub 30 sztuk.

Mechanizm działania leku

Metotreksat działa poprzez:

• Hamowanie namnażania się szybko dzielących się komórek (działanie przeciwnowotworowe)
• Osłabienie nieprawidłowych reakcji immunologicznych (działanie immunosupresyjne)
• Działanie przeciwzapalne

Wskazania do stosowania

Stosowany w leczeniu:

• Czynnego reumatoidalnego zapalenia stawów u dorosłych
• Wielostawowych postaci ciężkiego, czynnego młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (JIA), gdy NLPZ są nieskuteczne
• Ciężkiej, opornej łuszczycy oraz łuszczycowego zapalenia stawów u dorosłych, przy braku odpowiedzi na inne terapie (PUVA, retinoidy)

Przeciwwskazania

• Nadwrażliwość na metotreksat lub składniki pomocnicze
• Ciężka niewydolność nerek lub wątroby
• Zaburzenia układu krwiotwórczego
• Nadmierne spożycie alkoholu
• Ciężkie infekcje (gruźlica, HIV)
• Choroba wrzodowa (w tym owrzodzenia jamy ustnej)
• Ciąża i karmienie piersią
• Równoczesne szczepienia żywymi szczepionkami

Ostrzeżenia i środki ostrożności

Przed rozpoczęciem stosowania leku Ebetrexat należy omówić to z lekarzem, jeśli występuje którykolwiek z poniższych stanów klinicznych:

• Cukrzyca leczona insuliną – stosowanie metotreksatu u pacjentów z cukrzycą zwiększa ryzyko powikłań metabolicznych i infekcyjnych.
• Nieaktywne, przewlekłe zakażenia, takie jak:
  • gruźlica,
  • zapalenie wątroby typu B lub C,
  • półpasiec.
• Przebyta lub aktualna choroba nerek lub wątroby – konieczne są regularne badania kontrolne w celu wykrycia możliwych zaburzeń funkcji narządów.
• Zaburzenia czynności płuc – leczenie metotreksatem wiąże się z ryzykiem toksycznego uszkodzenia płuc (np. zapalenie płuc o charakterze śródmiąższowym).
• Obecność płynu w jamie brzusznej (wodobrzusze) lub w jamie opłucnowej (wysięk opłucnowy) – może prowadzić do kumulacji leku i zwiększonego ryzyka toksyczności.
• Odwodnienie lub stany mogące do niego prowadzić (np. wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej) – zwiększają ryzyko działań niepożądanych metotreksatu.

Reakcje płucne

Podczas leczenia metotreksatem notowano przypadki ostrego krwawienia z płuc u pacjentów z zasadniczą chorobą reumatologiczną. W przypadku krwioplucia (odkrztuszanie wydzieliny z krwią) należy natychmiast zgłosić się do lekarza. Ponadto metotreksat może wywoływać:

• suchy, drażniący kaszel,
• skrócenie oddechu,
• ból w klatce piersiowej,
• duszność podczas spoczynku,
• gorączkę.

Neurologiczne objawy ostrzegawcze

Jeśli pacjent, jego partner lub opiekun zauważą nowe wystąpienie lub nasilenie:

• ogólnego osłabienia mięśni,
• zaburzeń widzenia,
• zmian w myśleniu, pamięci lub orientacji (prowadzących do dezorientacji i zmian osobowości),

– należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Mogą to być objawy postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), bardzo rzadkiego, ale poważnego zakażenia mózgu.

Narażenie na światło słoneczne

• Metotreksat może zwiększać wrażliwość skóry na światło słoneczne. Należy unikać:
  • intensywnego nasłonecznienia,
  • lamp opalających,
  • solarium.
• Zaleca się stosowanie odzieży ochronnej i filtrów przeciwsłonecznych o wysokim SPF.
• Może dojść do reakcji przypomnienia, czyli nawrotu zapalenia skóry wywołanego wcześniej napromienianiem lub oparzeniem słonecznym.

Badania kontrolne przed i w trakcie leczenia

Nawet małe dawki metotreksatu mogą powodować ciężkie działania niepożądane. Dlatego lekarz prowadzący musi zlecać regularne badania:

Przed rozpoczęciem leczenia:

• Morfologia krwi z rozmazem
• Parametry czynności wątroby (ALT, AST, bilirubina)
• Ocena czynności nerek (kreatynina, eGFR)
• Badanie w kierunku zapalenia wątroby, HIV i gruźlicy
• RTG klatki piersiowej, ewentualnie spirometria

W trakcie leczenia:

• Regularne badanie jamy ustnej i gardła (owrzodzenia, zapalenia)
• Morfologia krwi, stężenie metotreksatu w surowicy
• Kontrola enzymów wątrobowych
• Badania obrazowe i/lub biopsja wątroby (jeśli wskazane)
• Monitorowanie układu oddechowego, badanie czynności płuc

Pacjenci w podeszłym wieku

• Stosować z dużą ostrożnością ze względu na zmniejszoną rezerwę kwasu foliowego, zaburzenia czynności wątroby i nerek.
• Zalecane zmniejszenie dawek i częstsze kontrole laboratoryjne.

Dzieci i młodzież

• Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 3. roku życia – brak wystarczających danych klinicznych.
• Leczenie powinno być prowadzone przez doświadczonego specjalistę.

Wpływ na płodność

Metotreksat może odwracalnie zaburzać wytwarzanie plemników i komórek jajowych. Może prowadzić do:

• porażenia płodności,
• mutacji genetycznych (działanie genotoksyczne),
• wad wrodzonych u potomstwa.

Kobiety muszą unikać ciąży podczas leczenia i przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu. Mężczyźni nie powinni zapładniać partnerki ani oddawać nasienia przez minimum 3 miesiące po terapii.

Dawkowanie

Ten lek należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty. W razie wątpliwości należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.

Dorośli z RZS:

Zalecana dawka początkowa: 7,5 mg raz w tygodniu. Dawkę można zwiększyć do 15–20 mg tygodniowo. Maks. 25 mg/tydz. Po uzyskaniu efektu należy zmniejszać dawkę do najmniejszej skutecznej.

Dzieci z JIA:

10–15 mg/m² pc./tydz., możliwe zwiększenie do 20 mg/m² pc./tydz.

Dorośli z łuszczycą:

Dawka próbna: 5–10 mg. Następnie 7,5 mg/tydz., stopniowo zwiększana. Maks. 30 mg/tydz.

Sposób użycia leku

Lek podawany jest raz na tydzień w postaci wstrzyknięcia podskórnego, domięśniowego lub dożylnego (u dzieci tylko podskórnie/domięśniowo).

Instrukcja użycia ampułko-strzykawki (pełna procedura krok po kroku znajduje się na stronach 12–14 ulotki):

• Wyjąć ampułko-strzykawkę i przygotować miejsce wkłucia (brzuch lub udo)
• Podłączyć igłę, usunąć zabezpieczenia
• Wprowadzić igłę do fałdu skóry i podać lek
• Utylizować strzykawkę w odpowiednim pojemniku

Interakcje z lekami

Nie łączyć z:

• Innymi lekami stosowanymi w RZS lub łuszczycy (leflunomid, sulfasalazyna)
• Żywymi szczepionkami
• Alkoholem
• Retinoidami, lekami cytotoksycznymi, antybiotykami (penicyliny), NLPZ, inhibitorami pompy protonowej, pirymetaminą, metamizolem

Interakcje z jedzeniem, piciem i alkoholem

Należy unikać alkoholu, nadmiernej ilości kawy, herbaty i napojów zawierających kofeinę. Wskazane jest picie dużych ilości płynów.

Ciąża i karmienie piersią

• Przeciwwskazany w ciąży – ryzyko wad wrodzonych, poronienia
• Nie stosować u kobiet planujących ciążę – wymagana antykoncepcja przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu leczenia
• Nie wolno karmić piersią w czasie terapii

Stosowanie u dzieci i osób starszych

Dzieci: stosować wyłącznie u pacjentów >3 lat pod ścisłą kontrolą specjalisty.

Osoby starsze: zaleca się mniejsze dawki i częstsze kontrole ze względu na zaburzenia funkcji nerek/wątroby.

Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn

Możliwe działania niepożądane (zmęczenie, zawroty głowy) mogą zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów.

Możliwe działania niepożądane

Jak każdy lek, Ebetrexat może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. W niektórych przypadkach działania te mogą być ciężkie lub zagrażające życiu. W przypadku pojawienia się jakichkolwiek objawów niepożądanych, należy natychmiast poinformować lekarza.

Objawy wymagające pilnej interwencji medycznej:

• Świszczący oddech, trudności w oddychaniu, obrzęk twarzy, powiek, warg, wysypka lub świąd całego ciała – mogą wskazywać na reakcję anafilaktyczną.
• Dolegliwości płucne: ogólne złe samopoczucie, suchy, drażniący kaszel, skrócenie oddechu, duszność w spoczynku, ból w klatce piersiowej, gorączka – objawy zapalenia płuc lub śródmiąższowej choroby płuc.
• Krwioplucie – może być objawem krwawienia płucnego.
• Ciężka biegunka, czarne lub krwiste stolce, owrzodzenia jamy ustnej i przewodu pokarmowego – objawy toksyczności żołądkowo-jelitowej.
• Niewyjaśnione siniaki lub krwawienia – możliwy niedobór płytek krwi lub pancytopenia.
• Gorączka z pogorszeniem stanu ogólnego lub objawami miejscowego zakażenia – może wskazywać na immunosupresję lub agranulocytozę.
• Zażółcenie skóry lub oczu – możliwy uszkodzenie wątroby (hepatotoksyczność).
• Napady padaczkowe, utrata przytomności, zaburzenia widzenia – objawy neurotoksyczności lub encefalopatii.

Częstość występowania działań niepożądanych

Bardzo często (≥1/10):

• Utrata apetytu
• Nudności, wymioty
• Ból brzucha
• Zapalenie i owrzodzenia jamy ustnej i gardła
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Często (≥1/100 do <1/10):

• Leukopenia, niedokrwistość, małopłytkowość
• Ból głowy
• Uczucie zmęczenia, senność
• Mrowienie, świąd, zaczerwienienie skóry, wysypka
• Zapalenie płuc
• Biegunka

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100):

• Półpasiec
• Chłoniak (często ustępuje po przerwaniu leczenia)
• Cukrzyca
• Depresja
• Padaczka, zaburzenia neurologiczne (osłabienie połowicze, dezorientacja)
• Leukoencefalopatia
• Zapalenie naczyń, płyn w jamie opłucnowej
• Zapalenie trzustki, krwawienia z przewodu pokarmowego
• Zaburzenia czynności wątroby, hipoproteinemia
• Fotodermatozy, przebarwienia skóry
• Toksydermie: zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella
• Łysienie
• Powiększenie guzków reumatoidalnych
• Zaostrzenie zmian łuszczycowych
• Osteoporoza
• Zapalenie pęcherza, krwiomocz, bolesne mikcje
• Zapalenie pochwy
• Martwica tkanek po wstrzyknięciu domięśniowym

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000):

• Posocznica
• Niedokrwistość megaloblastyczna
• Wahania nastroju, zaburzenia percepcji, apraksja, afazja
• Ciężkie zaburzenia oczne
• Zakrzepy, niedociśnienie tętnicze
• Ostre zapalenie wątroby
• Zmiana zabarwienia paznokci, ich utrata
• Trądzik, wybroczyny
• Złamania przeciążeniowe kości
• Zaburzenia elektrolitowe
• Poronienia, zaburzenia płodności, nieprawidłowe wytwarzanie nasienia, zaburzenia miesiączkowania

Bardzo rzadko (<1/10 000):

• Opryszczka, czyraki
• Ciężka niewydolność szpiku
• Hipogammaglobulinemia
• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (aseptyczne)
• Zapalenie osierdzia i płyn w osierdziu
• Astma oskrzelowa, zapalenie płuc
• Krwiste wymioty
• Zakażenia wału paznokciowego
• Śmierć płodu
• Zaburzenia libido, zaburzenia wzwodu
• Upławy, niepłodność
• Lekkie reakcje skórne w miejscu podania podskórnego
• Zaburzenia limfoproliferacyjne

Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych):

• Zakażenia prowadzące do zgonu
• Obrzęk węzłów chłonnych
• Zapalenie otrzewnej, zapalenie naczyń drobnych
• Powolne gojenie się ran
• Krwawienie z płuc
• Martwica kości szczęki
• Zaczerwienienie i łuszczenie skóry
• Niszczenie tkanki w miejscu wstrzyknięcia

Reakcje miejscowe po podaniu:

• Po podaniu domięśniowym: pieczenie, jałowy ropień, lipodystrofia
• Po podaniu podskórnym: lekkie reakcje skórne, które zwykle ustępują z czasem

Ryzyko agranulocytozy:

W przypadku gorączki, objawów infekcji gardła, jamy ustnej lub trudności w oddawaniu moczu – niezwłoczna konsultacja lekarska. Lekarz zleci badania w kierunku agranulocytozy (niedoboru neutrofili)

Przechowywanie

• Przechowywać w opakowaniu zewnętrznym, poniżej 25ºC
• Chronić przed światłem
• Zużyć natychmiast po otwarciu
• Nie stosować jeśli roztwór jest mętny lub zawiera cząsteczki

Podmiot odpowiedzialny i wytwórca

Podmiot odpowiedzialny:
Ebewe Pharma Ges.m.b.H. Nfg. KG
Mondseestrasse 11, 4866 Unterach, Austria

Wytwórcy:
Ebewe Pharma Ges.m.b.H. Nfg. KG, Austria
Salutas Pharma GmbH, Niemcy
Fareva Unterach GmbH, Austria

Dystrybutor w Polsce:
Sandoz Polska Sp. z o.o., ul. Domaniewska 50 C, 02-672 Warszawa