Zdrowotne właściwości agrestu

Historia agrestu sięga tysięcy lat – już w starożytności był wykorzystywany do celów leczniczych. Obecnie jest owocem nieco zapomnianym, a szkoda, ponieważ jest on bogactwem wartości odżywczych i wykazuje liczne właściwości zdrowotne. Warto zatem po niego sięgnąć, by wspomóc swoją odporność, poprawić wzrok, a także zwalczyć wolne rodniki.

Agrest – co to za owoc

Agrest zwyczajny, inaczej porzeczko-agrest (Ribes uva-crispa) to rodzaj kolczastego krzewu z rodziny agrestowatych. Występuje głównie w południowej i środkowej Europie, na Kaukazie oraz północnych terenach Afryki i Ameryki.
Historia agrestu sięga już czasów starożytności, gdzie był on owocem popularnym wśród Rzymian i Greków. Następnie w okresie średniowiecza doceniono go na terenie Europy, gdzie był uprawiany zwłaszcza przy klasztornych ogrodach oraz przez tamtejszą arystokrację. W tamtym okresie zaczęto dostrzegać jego właściwości lecznicze.

Uprawa agrestu w Polsce

Uprawa agrestu w Polsce ma długą tradycję. Roślina ta dobrze rośnie w polskim klimacie, preferując miejsca słoneczne i lekko zacienione. Agrest najlepiej rozwija się na glebach próchniczych i umiarkowanie wilgotnych. Na terenie Polski rośnie w stanie dzikim w dolnej części Karpat i Sudetów oraz na południowo-zachodnich nizinach. W Polsce popularne są zarówno uprawy przydomowe, jak i plantacje komercyjne. Ważne jest regularne przycinanie krzewów oraz ochrona przed szkodnikami i chorobami, takimi jak mączniak prawdziwy.

Odmiany agrestu

W Polsce uprawia się różne odmiany agrestu, które różnią się między sobą smakiem, wielkością owoców oraz odpornością na choroby. Do najpopularniejszych odmian należą:

• Biały Triumf - odmiana o dużych, białych owocach mających kulisty kształt oraz słodko-kwaśny smak. Owoce dojrzewają w połowie lipca i są niezwykle soczyste.
• Czerwony Triumf – jest to odmiana o pururowych owocach średniej wielkości i niejednolitym kształcie: mogą być kuliste, owalne lub podłużne.
• Hinnonmaki Gelb – owoce tej odmiany są soczyste, mają żółty kolor oraz dobry, słodko-kwaśny smak. Zbiory owoców następują w drugiej połowie lipca.
• Invicta - odmiana o żółto-zielonych, średniej wielkości i soczystych owocach.
• Lady Delamare – owoce tej odmiany są duże, owalne i mają żółto-zieloną skórkę. W smaku owoce są słodko-kwaśne

Wartości odżywcze agrestu

Agrest jest bogaty w witaminy i minerały. 100 g owoców agrestu dostarcza 44 kcal oraz:

• Witaminę C
• Witaminę A
• Witaminę E
• Witaminę K
• Witaminy z grupy B
• Błonnik
• Żelazo
• Antocyjany
• Potas

Właściwości zdrowotne agrestu

Agrest ma wiele właściwości zdrowotnych:
Wykazuje działanie przeciwutleniające - dzięki obecności witaminy C i E, agrest pomaga w walce z wolnymi rodnikami.

Wspomaga trawienie - wysoka zawartość błonnika pomaga w regulacji pracy jelit.

Wzmacnia układ odpornościowy - regularne spożywanie agrestu może zwiększyć odporność organizmu.

Poprawia wzrok - witamina A wspomaga zdrowie oczu.

Działa przeciwzapalnie – substancje zawarte w agreście pomagają łagodzić objawy związane ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów.

Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie serca - zawarty w agreście potas pomaga uregulować ciśnienie krwi.

Wspomaga układ nerwowy – zawarta w owocach agrestu witamina B3 poprawia funkcjonowanie mózgu

Wspomaga pracę wątroby – owoce agrestu wykazują działanie wspomagające produkcję żółci.

Działa moczopędnie – spożywanie agrestu pomaga usuwać kwas moczowy z organizmu.

Wykazuje działanie antynowotworowe – zawarte w agreście związki bioaktywne głównie polifenole i flawonoidy zapobiegają powstawaniu chorób związanych z działaniem stresu oksydacyjnego.

Pomaga zachować zdrową skórę – za takie działanie odpowiada zawarty w owocach kwas pantotenowy.

Zastosowanie agrestu

Agrest znajduje szerokie zastosowanie w kuchni i medycynie ludowej. Można z niego przygotować:

• Przetwory - dżemy, konfitury, kompoty.
• Ciasta i desery - jako dodatek do ciast, tart, czy galaretek.
• Sałatki - agrest może być składnikiem sałatek owocowych i warzywnych.
• Napoje - soki, syropy, nalewki.

Przepisy na dania z agrestem

Dżem agrestowy
Składniki:
1 kg agrestu
0.5 kg cukru
100 ml wody
Sok z cytryny – opcjonalnie
Przygotowanie
1. Agrest należy dokładnie oczyść z ogonków, umyć i przełożyć do garnka.
2. Owoce zgnieść przy pomocy tłuczka i zasypać je cukrem.
3. Odstawić na ok. 2-3 godziny.
4. Następnie dodać wodę i gotować na małym ogniu, ciągle mieszając.
5. Gotować około 20-30 minut aż owoce całkowicie zmiękną i się rozpadną, a woda odparuje.
6. Gotowy dżem przełożyć do słoików i pasteryzować 10 minut.

Ciasto z agrestem
Składniki:
300 g agrestu
200 g mąki
150 g cukru
100 g masła
2 jajka
1 łyżeczka proszku do pieczenia
1 łyżeczka cukru waniliowego
Przygotowanie:
1. Rozgrzać piekarnik do 180°C.
2. Utrzeć masło z cukrem i cukrem waniliowym na puszystą masę.
3. Dodać jajka, jedno po drugim, ciągle miksując.
4. Dodać mąkę wymieszaną z proszkiem do pieczenia, delikatnie wymieszać.
5. Przełożyć ciasto do formy, na wierzch ułożyć umyty i oczyszczony agrest.
6. Piec przez 40-45 minut, aż ciasto będzie złociste i suche w środku.

Przeciwwskazania

Mimo licznych korzyści zdrowotnych, istnieją pewne przeciwwskazania do spożywania agrestu. Oto najważniejsze z nich:
1. Wrzody żołądka lub dwunastnicy
Agrest zawiera kwasy organiczne, które mogą podrażniać przewód pokarmowy i nasilać objawy wrzodów. Osoby z tym schorzeniem powinny unikać spożywania agrestu lub skonsultować się z lekarzem przed jego spożyciem.
2. Stany zapalne jelit
Ze względu na wysoką zawartość błonnika, agrest może podrażniać jelita, szczególnie u osób z chorobami zapalnymi jelit, takimi jak choroba Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
3. Alergie pokarmowe
Choć alergie na agrest są rzadkie, mogą się zdarzyć. Osoby, które są uczulone na owoce jagodowe, takie jak porzeczki, mogą również mieć reakcję alergiczną na agrest. Objawy alergii mogą obejmować wysypkę, swędzenie, obrzęk, a w cięższych przypadkach duszności.
4. Problemy nerkowe
Agrest zawiera pewne ilości kwasu szczawiowego, który może przyczyniać się do tworzenia kamieni nerkowych u osób predysponowanych do tego schorzenia.
5. Cukrzyca
Chociaż agrest ma niski indeks glikemiczny, zawiera naturalne cukry. Osoby z cukrzycą powinny spożywać go z umiarem i monitorować poziom cukru we krwi.
6. Okres ciąży i karmienia piersią
Brak jest specyficznych badań dotyczących spożycia agrestu w ciąży i podczas karmienia piersią, dlatego zaleca się umiar i konsultację z lekarzem.