Szczepienia przeciw grypie 2025/2026 - sezon w pełni. Dlaczego warto zaszczepić się właśnie teraz?

Sezon szczepień przeciw grypie 2025/2026 właśnie się rozpoczął, a szczepionki są już dostępne w aptekach i przychodniach. Wrzesień to idealny moment, aby zadbać o ochronę przed chorobą i jej groźnymi powikłaniami. Dowiedz się, dlaczego nie warto zwlekać i jak sprawnie umówić się na szczepienie.

Dlaczego szczepienie przeciw grypie jest ważne i kto jest w grupie ryzyka?

Szczepienie przeciw grypie w sezonie 2025/2026 stanowi najbardziej efektywny sposób na ochronę przed tą chorobą. Znacząco obniża szansę na ciężki przebieg, hospitalizację oraz, co najważniejsze, ryzyko zgonu. Grypa to poważna, bardzo zakaźna choroba wirusowa, która atakuje układ oddechowy. Szacuje się, że jedna chora osoba zaraża średnio cztery kolejne. W skrajnych przypadkach grypa może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zaostrzenie chorób przewlekłych, a nawet powikłania neurologiczne.

Szczepienie przeciw grypie w sezonie 2025/2026 jest zalecane dla każdego, kto ma więcej niż 6 miesięcy życia i chce uniknąć tej groźnej choroby. Szczególnie istotne jest to dla osób, które są w grupach wysokiego ryzyka, narażonych na ciężki przebieg grypy oraz potencjalne powikłania. Najważniejsze grupy, które powinny rozważyć szczepienie, to:

• dzieci w wieku od 6 miesięcy do 18 lat – mają one duży wpływ na szerzenie wirusa w społeczności.
  Uwaga: dzieciom w wieku od 6 miesięcy do 9 lat, które szczepią się po raz pierwszy, zaleca się podanie dwóch dawek w odstępie co najmniej 4 tygodni.
• seniorzy, czyli osoby powyżej 60. roku życia,
• kobiety w ciąży, które dzięki szczepieniu mogą zapewnić ochronę zarówno sobie, jak i swojemu nowonarodzonemu dziecku w pierwszych miesiącach życia,
• osoby z osłabionym układem odpornościowym oraz ci, którzy cierpią na przewlekłe schorzenia, takie jak cukrzyca, choroby serca czy układu oddechowego, a także ich opiekunowie,
• dorośli w przedziale wiekowym 18-64 lata – ich szczepienie nie tylko zabezpiecza ich samych, ale również zmniejsza ryzyko rozprzestrzeniania wirusa wśród innych,
• pracownicy ochrony zdrowia i nauczyciele - osoby te często mają kontakt z wieloma ludźmi, co naraża ich na możliwość zakażenia.

Szczepienia mają kluczowe znaczenie dla budowania zbiorowej odporności, gdyż ograniczają możliwość rozprzestrzeniania się wirusa wśród społeczności. Warto zauważyć, że zaszczepione osoby chronią również te, które z różnych względów nie mogą otrzymać szczepionki. Szczególnie istotne jest zaszczepienie dzieci, które często są głównym źródłem transmisji wirusa. Dane z poprzednich sezonów pokazują, że nawet połowa zachorowań dotyczyła dzieci do 15. roku życia. Ochrona najmłodszych nie tylko zabezpiecza ich samych, ale również wpływa na bezpieczeństwo całych rodzin, w tym dziadków.

Czym szczepimy w sezonie 2025/2026? Charakterystyka i wybór preparatu

Szczepionki na grypę na sezon 2025/2026 w przeważającej części mają formułę czterowalentną. Oznacza to, że zawierają antygeny czterech różnych szczepów wirusa grypy. Taki układ zapewnia ochronę przed dwoma wariantami typu A (A/H1N1 i A/H3N2) oraz dwoma liniami typu B (B/Victoria i B/Yamagata), co zdecydowanie zwiększa ich skuteczność. Warto wiedzieć, że dostępne preparaty to szczepionki inaktywowane, zawierające jedynie fragmenty wirusa – podjednostkowe (typu „subunit”) lub rozszczepione (typu „split”), podawane w zastrzyku domięśniowym. Dzięki temu są w pełni bezpieczne i nie mogą wywołać grypy. W tym sezonie żywa szczepionka donosowa nie jest dostępna.

Co roku skład szczepionek przechodzi aktualizację, aby lepiej odpowiadał bieżącym warunkom epidemiologicznym. Grypa jest wywoływana przez wirusy, które często mutują, dlatego odporność po przechorowaniu dotyczy tylko jednego, konkretnego szczepu. Dzięki temu, że preparaty są co roku dostosowywane, stają się skuteczniejsze w walce z najnowszymi wariantami wirusa. Proces ten jest starannie nadzorowany przez naukowców i ekspertów, którzy, analizując dane z całego świata, prognozują, które szczepy będą najczęściej występować w nadchodzących miesiącach.

Producenci szczepionek opracowują swoje preparaty zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). To podejście gwarantuje, że szczepionki są dostosowane do aktualnych wariantów wirusa, które krążą w populacji.

Dodatkowo, dla osób starszych, zwłaszcza tych powyżej 60. roku życia, stworzono specjalne szczepionki o wysokiej dawce. Dzięki zwiększonej liczbie antygenów, te innowacyjne preparaty generują silniejszą odpowiedź immunologiczną, co znacząco podnosi poziom ochrony w tej grupie wiekowej.

Wybór odpowiedniej szczepionki przeciwko grypie na sezon 2025/2026 powinien uwzględniać wiek oraz ogólny stan zdrowia pacjenta. Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów szczepionek, które mogą być rozważane:

• standardowe, inaktywowane szczepionki czterowalentne, takie jak Vaxigrip Tetra (szczepionka podjednostkowa, typu „subunit”) czy Influvac Tetra (szczepionka z rozszczepionym wirionem, typu „split”). Oba preparaty są przeznaczone dla szerokiej grupy pacjentów, w tym dzieci od 6. miesiąca życia. Z perspektywy pacjenta oba typy szczepionek (podjednostkowa i z rozszczepionym wirionem) mają bardzo podobny, wysoki profil bezpieczeństwa i skuteczności. Wybór między nimi często zależy od dostępności w aptece lub przychodni.
• Efluelda Tetra - to szczepionka o wysokiej dawce, rekomendowana dla seniorów, zwłaszcza tych, którzy przekroczyli 60. rok życia. Zawiera czterokrotnie więcej antygenów niż standardowe dawki, co zapewnia lepszą ochronę dla tej grupy wiekowej.

Ostateczna decyzja dotycząca wyboru preparatu, niezależnie od tego, czy będzie to Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra, czy Efluelda Tetra, powinna być podjęta po rozmowie z lekarzem lub farmaceutą. Konsultacja ze specjalistą jest niezwykle istotna, aby dokonać najlepszego wyboru dla swojego zdrowia.

Kiedy najlepiej się zaszczepić i jak długo działa ochrona?

Najlepszym okresem na zaszczepienie się przeciwko grypie są miesiące wrzesień i październik. Wybierając ten czas, umożliwiamy organizmowi zbudowanie pełnej odporności, co trwa około 10-14 dni od momentu przyjęcia szczepionki. To kluczowe, jako że immunizacja powinna być zakończona przed szczytem zakażeń, który zazwyczaj przypada na okres od stycznia do marca.

Warto jednak wiedzieć, że szczepionkę można przyjąć również w późniejszym terminie, przez cały okres trwania sezonu grypowego, czyli nawet do wiosny. Wirus grypy jest aktywny w społeczeństwie przez dłuższy czas, zatem nie należy zwlekać z decyzją o szczepieniu – najważniejsze, by skorzystać z tej możliwości, gdy tylko jest to wygodne.

Ochrona, którą zyskujemy po szczepieniu przeciw grypie, zazwyczaj trwa od 6 do 12 miesięcy, czyli przez jeden sezon epidemiczny. Z biegiem czasu poziom przeciwciał, które nasze ciało produkuje w reakcji na szczepionkę, naturalnie się obniża, co należy mieć na uwadze. Dodatkowo, wirusy grypy ciągle ewoluują, co sprawia, że co roku konieczna jest zmiana składu szczepionek. Dlatego dla zapewnienia skutecznej ochrony przed nowymi wariantami wirusa, eksperci zalecają coroczne szczepienia.

Jak przygotować się do szczepienia i czego spodziewać się po podaniu?

Aby odpowiednio przygotować się do szczepienia przeciw grypie w sezonie 2025/2026, warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii:

• upewnij się, że w dniu szczepienia jesteś zdrowy – nie masz ostrej infekcji ani gorączki powyżej 38°C,
• poinformuj personel medyczny o wszelkich alergiach lub o ciężkiej reakcji anafilaktycznej na poprzednią dawkę szczepionki,
• przed podaniem szczepionki lekarz, farmaceuta lub pielęgniarka przeprowadzą z Tobą wywiad kwalifikacyjny.

Szczepionki przeciw grypie charakteryzują się bardzo wysokim profilem bezpieczeństwa. Po ich podaniu możliwe są drobne, krótkotrwałe objawy, które są naturalną reakcją organizmu. Najczęstsze dolegliwości to:

• ból, obrzęk i zaczerwienienie w miejscu wkłucia,
• rzadziej mogą wystąpić objawy ogólne, takie jak ból głowy, bóle mięśni czy niewysoka gorączka.

Te odczyny są normalne i zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu 1-3 dni. Ich obecność świadczy o tym, że organizm zaczyna budować odporność na wirusa grypy.

Gdzie i jak się zaszczepić? Proces krok po kroku

Szczepionki przeciw grypie na bieżący sezon są dostępne zarówno w aptekach, jak i w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej. Wybór miejsca szczepienia zależy głównie od wieku pacjenta.

• dorośli mogą zaszczepić się w placówkach medycznych lub w wybranych aptekach, które realizują szczepienia,
• dzieci są szczepione wyłącznie w podmiotach leczniczych (przychodniach).

Aby przystąpić do szczepienia, najpierw należy uzyskać receptę. Może ją wystawić lekarz, pielęgniarka, położna lub farmaceuta. Kwalifikację do szczepienia w przypadku dorosłych może przeprowadzić szerokie grono specjalistów (m.in. lekarz, farmaceuta, pielęgniarka, ratownik medyczny), natomiast dzieci kwalifikuje wyłącznie lekarz.

Rezerwacja terminu szczepienia na sezon grypowy 2025/2026 jest prosta i dostępna na różne sposoby. Możesz umówić się:

• bezpośrednio w wybranym punkcie szczepień,
• telefonicznie,
• odwiedzając placówkę osobiście,
• korzystając z możliwości zapisu online, często poprzez Internetowe Konto Pacjenta (IKP).

Jakie zasady refundacji i koszty dotyczą szczepionek przeciw grypie 2025/2026?

Szczepionki przeciw grypie na sezon 2025/2026 są dostępne w ramach systemu refundacji, co znacząco obniża ich cenę dla pacjentów. Sama usługa kwalifikacji i podania szczepionki w przychodni (POZ) lub aptece jest bezpłatna. Płacisz jedynie za preparat, zgodnie z przysługującą refundacją.

Pełna refundacja (szczepionka bezpłatna) przysługuje:

• dzieciom po ukończeniu 6. miesiąca życia do 18 lat,
• osobom powyżej 65. roku życia,
• kobietom w ciąży.

50% refundacji dotyczy:

• dorosłych w wieku 18–64 lata - dopłata do szczepionki po uwzględnieniu refundacji to  26,41 zł za Influvac Tetra i  26,86 zł za Vaxigrip Tetra,
• pacjentów w wieku 60 lat i więcej, którzy wybierają szczepionkę w wyższej dawce (Efluelda Tetra, dopłata po uwzględnieniu refundacji to 81,72 zł).

Aby skorzystać z możliwości refundacji, konieczne jest posiadanie recepty. Dobrą wiadomością jest również to, że niektóre samorządy mogą prowadzić dodatkowe, bezpłatne programy szczepień dla określonych grup, takich jak dzieci i seniorzy.

---

Źródła

• https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa/ Grypa
• https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jak-prowadzone-sa-szczepienia-przeciw-grypie-w-sezonie-2025-2026/ Jak prowadzone są szczepienia przeciw grypie w sezonie 2025/2026?
• https://www.gov.pl/web/psse-kamien-pomorski/szczepienia-ochronne-przeciw-grypie-covid-19-i-rsv--zalecenia-przed-sezonem-jesienno-zimowym-20252026 /,Szczepienia ochronne przeciw grypie, COVID-19 i RSV - zalecenia przed sezonem jesienno-zimowym 2025/2026, Portal Gov.pl